Асыл туралы мақал-мәтелдер: адамгершілік пен шынайы құндылық өлшемі
Қазақ дүниетанымында «асыл» ұғымы тек материалдық байлық немесе сирек кездесетін қымбат тастардың шеңберімен шектелмейді. Бабаларымыз бұл сөзді ең алдымен адамның ішкі парасатына, кіршіксіз көңіліне, текті болмысына және турашыл мінезіне қарата айтқан. Сондықтан асыл туралы мақал-мәтелдер – тұрмыстық қағидалар ғана емес, адамның өзін-өзі тануы мен рухани кемелденуінің басты бағдары.
Тақырыптық мақал-мәтелдер
Бір асықтың азабы бар, бір алтынның азабы бар. Біреуі азабынан соң жазылып-ақ қалады, біреуі азабынан соң ізерлейді.
***
Ағаш көркі — жапырақ, адам көркі — шүберек, ағаштың асылы — жеміс, адамның асылы — көңіл.
***
Ақыл – тозбайтын тон, білім – таусылмайтын кен.
***
Асыл адам айнымас.
***
Асыл сөзді іздесең, ауыл қартына бар.
***
Асыл тастан, ақыл жастан шығар.
***
Асылды асыл қылар – еңбек.
***
Асылдың сынығы жерде жатпас.
***
Асылдың асылы — адалдық.
***
Жақсы сөз — асыл.
Мақалдардың мән-мағынасы мен өмірлік тағылымы
Адамгершілік пен көңіл тазалығы – басты қазына
Түсіндірме: Сыртқы сән-салтанат пен қымбат киім уақыт өте мәнін жоғалтады. Ағаштың пайдасы мен қадірі жапырағында емес, беретін жемісінде болса, адамның нағыз қадір-қасиеті оның ақ ниеті мен таза көңілінен көрінеді. Ал дүниедегі барша ізгіліктің шыңы – адалдық. Сондықтан ішкі сеніміне берік, сөзі мен ісі бір жерден шығатын адам ешқашан құбылмалы заманға бой алдырмайды.
Еңбекпен өңделген қабілет пен жастық жалын
Түсіндірме: Табиғаттың тылсым қойнауынан шыққан бағалы тас шебердің қолына түсіп, қажырлы еңбекпен өңделмейінше жарқырамайды. Адам бойындағы талант та, қабілет те осы секілді: тек табанды тер төгу арқылы ғана кемел сипатқа ие болады. Сонымен қатар, ақыл мен тың идеялар жастық шақтың жігерлі күш-қуатымен ұштасқанда ғана үлкен жетістіктерге жол ашады.
Дана қариялардың сөзі және ұрпақтар сабақтастығы
Түсіндірме: Халқымыз жүйелі сөзді асылға балап, оның қайнар көзін өмірлік тәжірибесі мол қариялардың өнегесінен іздеген. Көнеден қалған асыл мұра, жақсының өнегесі мен тектілігі еш уақытта із-түссіз жоғалмайды. Өйткені асылдың сынығы да өзінің бағасын сақтап, жаңа ұрпақтың бойынан қайта көрініс табады.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Асылды асыл қылар – еңбек» нақылының қазіргі тұлғалық дамумен байланысы қандай?Бұл қағида адамның туа біткен бейімі мен дарыны жүйелі еңбексіз нәтиже бермейтінін білдіреді. Тек тынымсыз дайындық пен білімді ұштау ғана адамды өз саласының нағыз білгірі әрі құнды маманы етеді.
Неліктен мақалда адамның асылы оның көңіліне теңелген?Өйткені сыртқы жылтырақ пен көзге көрінетін байлық адамның рухани мәнін айқындай алмайды. Адамның кісілігі мен қадір-қасиеті өзгелерге деген ілтипатынан, жүрек жылуы мен ниетінің түзулігінен танылады.
Халық даналығында «асыл сөздің» мәні қалай бағаланады?Сөз – адамның ой-өрісі мен мәдениетінің айнасы. Өмірдің сынынан өткен үлкендердің ғибратты кеңесі мен жүйелі айтылған жақсы сөз адамды тура жолға бастайтын баға жетпес рухани азық саналады.
SEO Title: Асыл туралы мақал-мәтелдер: мағынасы мен тағылымыMeta Description: Асыл туралы қазақ мақал-мәтелдері, олардың терең мағынасы мен адамгершілікке, еңбекке, адалдыққа баулитын тәрбиелік тағылымы.Focus Keyphrase: асыл туралы мақал-мәтелдер