Адам баласының рухани кемелдігі оның өзгеге жасаған қамқорлығы мен риясыз ниетінен көрінеді. Қазақ дүниетанымында жақсылық жасау — жай ғана кісілік міндет емес, өмірдің мәнін айқындайтын, береке мен татулықтың негізін қалайтын басты өлшем саналған.
Ата-бабамыз ұрпағына игілік пен қайырымдылықты өсиет етіп, әрбір жақсы амалдың ешқашан із-түзсіз кетпейтінін, қайтарымы бар үлкен рухани күш екенін сөз өнері арқылы бекітіп отырған.
Жақсылық туралы мақалдар жинағы
Жақсылық қылсаң — өзіңе.
***
Жақсылықтың түбі — сауап.
***
Жақсылық жерде қалмас.
***
Жақсылық қылсаң жасыр, жақсылық көрсең асыр.
***
Жақсылыққа жақсылық — әр кісінің ісі, жамандыққа жақсылық — ер кісінің ісі.
***
Жақсылық ағаш басында, жамандық аяқ астында.
***
Жақсыға қылған жақсылық, өміріңде тозбайды, жаманға қылған жақсылық, бір күнгідей болмайды.
***
Жақсылық еткен кісінің есігінен Қыдыр кетпейді.
***
Жақсылық еккен алғыс орады.
***
Жақсылық етсең, жарты етпе.
Түсіндірме: халық даналығының мән-мағынасы
Риясыз ниет пен ішкі тазалық
Шынайы игілік жасаған кезде адам оның қайтарымын күтпеуі тиіс. «Жақсылық қылсаң жасыр, жақсылық көрсең асыр» нақылы адамды қарапайымдылыққа, көкірек қақпауға тәрбиелейді. Өз жасағанын міндетсінбей іштей ұмыту — ізгіліктің биік шыңы. Ал өзгеден көрген қамқорлықты ұлықтап, алғыс білдіру — парасаттылық пен көңіл тазалығын көрсетеді.
Ізгіліктің қайтарымы және сауап ұғымы
«Жақсылық жерде қалмас» және «Жақсылық еккен алғыс орады» деген сөздер кез келген адал ниеттің түбінде игі жеміс беретінін айғақтайды. Жақсы амал адамның өзіне де, ұрпағына да береке әкеледі. «Жақсылық еткен кісінің есігінен Қыдыр кетпейді» деу арқылы көнеден келе жатқан береке мен ырыстың кілті қайырымдылықта жатқаны меңзеледі.
Кемелдік пен жауапкершілік
Ізгілік жолы оңай емес. «Жақсылық ағаш басында, жамандық аяқ астында» деп ескерту арқылы бабаларымыз жақсы қасиетті бойға сіңіру үшін табандылық пен саналы күш-жігер керектігін айтқан. Ал «Жақсылық етсең, жарты етпе» деген өсиет кез келген қайырлы істі аяқсыз қалдырмай, толық әрі тиянақты орындау жауапкершілігін талап етеді.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Жақсылық етсең, жарты етпе» деген өсиет нені талап етеді?Бұл қағида қайырымдылық пен көмекті аяғына дейін жеткізуді, жауапкершілікпен қарауды білдіреді. Басталған игі істі шала қалдырмай, адамның шынайы қажетін өтеп, толық нәтижеге қол жеткізудің маңызын көрсетеді.
«Жақсылық еккен алғыс орады» деген мақалдың мәні неде?Егін еккен диқан секілді, өмірде адамдарға жақсылық жасаған жан соның қайтарымы ретінде көпшіліктің ризашылығын, батасын және құрметін көреді. Әрбір ізгі іс адам арасындағы сыйластықты күшейтеді.
Неліктен жамандыққа жақсылықпен жауап беру ерлік саналады?Кек қайтару мен өкпеге бой алдыру — оңай жол. Ал өзіне қиянат жасаған жанға сабыр сақтап, кек сақтамай, ізгілікпен жауап қату адамнан үлкен рухани қуатты, тектілік пен ерік-жігерді талап етеді. Сондықтан бұл — шынайы ер кісінің, кемел тұлғаның ісі деп бағаланады.
«Жақсылық қылсаң — өзіңе» деген сөзді қалай түсінуге болады?Адамның жасаған әрбір игілігі оның жеке рухани болмысына, абыройына және ішкі тыныштығына тікелей оң әсер етеді. Біреуге көрсетілген жанашырлық сайып келгенде адамның өз өміріне береке мен жан рақатын сыйлайды.
Қайырымдылық пен жанашырлық — адамды адам ететін, қоғамды біріктіретін асыл құндылықтар. Ата-бабамыз қалдырған нақыл сөздер күнделікті тіршілікте әрбір ісімізді ізгілікпен сабақтастыруға бағыт-бағдар беретін өмірлік бағдаршам болып қала береді.