Біршілік пен ынтымақ туралы мақал-мәтелдер және олардың мәні
Кез келген қоғамның іргесі берік, келешегі кемел болуы ең алдымен ел ішіндегі ауызбіршілікке байланысты. Қазақ халқы татулық пен келісімді барлық игіліктің, құт-берекенің бастауы деп бағалаған. Алауыздық жайлаған ортаның әлсірейтінін, ал бір мақсатқа жұмылған жұрттың алынбайтын қамалды бағындыратынын халық даналығы мақал-мәтелдер арқылы ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіп отырған.
Біршілік пен татулық жайлы мақалдар жинағы
Еңбек қылмай ер оңбас, бірлік қылмай ел оңбас.
***
Ырыс алды – ынтымақ.
***
Бірлік болмай, тірлік болмас.
***
Ынтымақтың түбі – игілік, тірлік түбі – бірлік.
***
Ұрыс ырысты қашырар, ынтымақ халықты асырар.
***
Теңге – тиыннан, ынтымақ – ұйымнан.
***
Ынтымақ түбі — бірлік.
***
Ынтымақ істі бітірер.
***
Ынтымақ болмай іс оңбас.
***
Бірлік, ынтымақ — байлық, бақ.
Түсіндірме: халық даналығының мән-мағынасы
Ынтымақ – ырыс пен табыстың бастауы
«Ырыс алды – ынтымақ», «Бірлік, ынтымақ — байлық, бақ» деген сөздер шынайы дәулеттің дүние-мүлікпен ғана өлшенбейтінін көрсетеді. Шаңырақта немесе ел ішінде татулық орнамаса, жиған байлықтың да құны болмайды. Керісінше, өзара түсіністік пен келісім бар жерде іс ілгері басып, несібе мен бақ-береке орнығады. Ал араздық пен жанжал қоғамды әлсіретіп, жиналған ырысты ыдыратады.
Бірлік пен еңбектің өзара сабақтастығы
«Еңбек қылмай ер оңбас, бірлік қылмай ел оңбас» мақалы жеке адам мен тұтас қауымның міндетін қатар қояды. Азаматтың абыройы адал еңбегімен артатын болса, елдің қуаты ортақ іске жұмылған ынтымағымен күшейеді. «Ынтымақ істі бітірер» және «Ынтымақ болмай іс оңбас» қағидалары да кез келген ортақ бастаманың жемісті болуы бірлескен күш-жігерге байланысты екенін нақтылайды.
Ұйымшылдық қалай қалыптасады?
«Теңге – тиыннан, ынтымақ – ұйымнан» нақылы ауқымды жетістіктердің ұсақ бөлшектерден құралатынын білдіреді. Тұтас мемлекеттің немесе ұжымның берекесі әрбір шағын топтың, отбасының және жеке тұлғаның бір-біріне деген құрметі мен жанашырлығынан бастау алады. Жүйелі ұйымдасу мен өзара үйлесім болған жерде ғана тұрақты бірлік сақталады.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Бірлік болмай, тірлік болмас» қағидасы қазіргі өмірде неліктен өзекті?
Қазіргі заманда да кез келген жобаның, ұжымның немесе қоғамның өсіп-өркендеуі адамдардың ортақ тіл табысып, бірігіп жұмыс істей алуына тікелей байланысты. Келісім жоқ жерде жұмыс тоқтап, даму тежеледі.
«Ұрыс ырысты қашырар» сөзінің тұрмыстық мәні қандай?
Үнемі дау-дамай мен өзара түсінбеушілік орын алатын ортада күш пен уақыт босқа сарқылады. Бұл ішкі берекені қашырып, материалдық әрі рухани жетістіктерге жетуге кедергі жасайды.
Неліктен ынтымақ тиын мен теңгеге теңеледі?
Үлкен теңгенің ұсақ тиындардан құралатыны сияқты, берік ынтымақ та қоғамдағы әрбір адамның қосқан үлесі мен күнделікті мәдени қарым-қатынасынан түзіледі.
Түйін
Біршілік пен ынтымақ тақырыбы — уақыт сынынан өткен, мәні ешқашан ескірмейтін асыл мұра. Ата-бабамыз өсиет еткен бұл мақалдар бүгінгі күнде де әрбір шаңыраққа салиқалы татулықты, ал ұжым мен ел өміріне ауызбіршілікті ту етудің маңыздылығын еске салып тұрады.