Адалдық — адам баласының ішкі рухани тазалығын, ары мен қоғамдағы қадір-қасиетін айқындайтын басты қағида. Шыншылдық пен маңдай терді ту еткен жанның тұғыры биік, абыройы асқақ болады. Бабаларымыздан қалған нақыл сөздер осы асыл қасиетті күнделікті тірліктің өзегі етіп көрсеткен.
Адал туралы мақал-мәтелдер
Адал еңбек — ардың ісі.
***
Адалдық — адамдықтың негізі.
***
Адал ас — дерт қондырмас.
***
Асқа адал бол.
***
Адал ас, адал сөз.
***
Адалдың аты кетпес.
***
Адалдық — ардың ісі.
***
Адал азық, арам азық.
***
Асылдың асылы — адалдық.
***
Адал жүрсең — атың шығады.
Түсіндірме және сараптама
Берілген мақал-мәтелдер адам өмірінің бірнеше маңызды тұғырын қамтиды:
Еңбек пен ар тазалығы
«Адал еңбек — ардың ісі» және «Адалдық — ардың ісі» деген нақылдар адамның ішкі ар-ұяты мен кәсібінің арасында тікелей байланыс барын ұқтырады. Маңдай тер төгіп, өз күшімен нәпақа тапқан адам ғана ішкі тыныштыққа қол жеткізеді. Бұл жерде еңбек тек табыс көзі ғана емес, кісілік келбетті сақтайтын рухани сынақ ретінде бағаланады.
Адал ас пен таза азықтың қадірі
«Адал ас — дерт қондырмас», «Асқа адал бол» және «Адал азық, арам азық» деген қағидалар адамның ішкен-жегені мен оның тәндік әрі жан саулығы бір-бірімен тығыз байланысты екенін көрсетеді. Таза жолмен, әділ еңбекпен келген дәм ғана ағзаға қуат, жанға шипа береді. Ал қулықпен, қиянатпен келген дүние адамды рухани тұрғыда аздырады.
Сөз, іс және абырой тұтастығы
«Адал ас, адал сөз» нақылы адамның іс-әрекеті мен сөзінің біртұтас болуын меңзейді. «Асылдың асылы — адалдық» деп баға берген халық сөзі шындықтан аттамауды ең биік қасиетке балайды. «Адалдың аты кетпес» және «Адал жүрсең — атың шығады» деген ойлар болса, шыншыл әрі турашыл жанның ел жадында жақсы атымен мәңгі сақталатынын, қоғамдағы шынайы беделдің кілті адалдықта жатқанын дәлелдейді.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Адал ас — дерт қондырмас» деген сөз нені білдіреді?Бұл нақыл таза еңбекпен, маңдай термен келген ризықтың адамның тәніне де, жанына да береке мен шипа болатынын білдіреді. Арамдықпен табылған ас тәнге де, ар-ожданға да ауыртпалық түсіреді деген ұғымды көрсетеді.
Неліктен адалдық адамдықтың негізі деп саналады?Өйткені өзге ізгі қасиеттердің барлығы — әділдік, сенім, мейірімділік пен жауапкершілік тек адалдық бар жерде ғана толық мағынасына ие болады. Адалдықсыз адамгершілік негіздері берік болмайды.
Адал жүрген адамның аты қалай шығады?Тура жүретін, уәдесіне берік және біреудің ақысын жемейтін адамға айналасындағылар толық сенеді. Мұндай кісінің беделі уақыт өткен сайын артып, оның игі ісі мен жақсы аты ұрпаққа өнеге болып қалады.
Түйін
Адалдық — тек жеке адамның ғана емес, бүкіл қоғамның тірегі. Ары таза, сөзі түзу, еңбегі адал жан өмірдің кез келген сынағында ұтылмайды, өйткені асылдың асылы болған адалдық ешқашан тозбайды.