Бөлім бойынша жиынтық бағалау (БЖБ) немесе тоқсандық жиынтық бағалау (ТЖБ) күні балаңыз сырқаттанып қалса, бірден алаңдауға еш негіз жоқ. Ең бастысы: дәлелді себеппен сабақтан қалған оқушыға нөл, «екілік» немесе төмен ұпай қойылмайды. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің жиынтық бағалау қағидаларына сәйкес, денсаулығына байланысты жұмысқа қатыса алмаған баланың бақылау тапсырмаларын сауыққан соң қайта тапсыруға толық заңды құқығы бар.
Қандай құжат қажет және мектепке қашан хабар беру керек?
Сырқаттану дәлелді себеп саналуы үшін заңдастырылған медициналық құжат талап етіледі. Мектепке әдетте емханадан берілетін ресми медициналық анықтама (көбіне 027/у немесе 037/у нысанындағы науқастанғанын растайтын құжат) ұсынылады. Жекеменшік клиникадан алынған анықтамалар да мекеменің медициналық лицензиясы болса жарамды.
Хабар беру тәртібі бойынша екі қағиданы ұстанған абзал:
- Алдын ала ескерту: БЖБ немесе ТЖБ өтетін күннің таңында сағат 8:30-ға дейін сынып жетекшісіне баланың ауырып қалғанын, емханаға қаралғалы жатқаныңызды хабарлаңыз (мессенджер немесе телефон арқылы).
- Анықтаманы тапсыру: Бала сауығып мектепке шыққан күні анықтаманың түпнұсқасын мектеп медбикесіне немесе сынып жетекшісіне тапсыру шарт. Анықтамада баланың нақты қай күндері емделгені, диагнозы және оқуға қашан кірісуге рұқсат берілгені көрсетілуі тиіс.
Қате түсінік пе, әлде шындық па?
Қате түсінік: «Ата-ананың қолхаты немесе өтініші БЖБ/ТЖБ-дан босатуға немесе оны қайта тапсыруға толық негіз бола алады».
Шындық: Тұрмыстық себеппен (той-жиын, жол жүру) ата-ана жазған өтініш жиынтық бағалау үшін дәлелді себеп саналмайды. Қайта тапсыру құқығын сақтап қалу үшін міндетті түрде медициналық ұйымның мөрі қойылған анықтама қажет.
Қайта тапсыру мерзімі мен кестесі қалай бекітіледі?
Бала сауығып қатарға қосылғаннан кейін мектеп әкімшілігі мен пән мұғалімдері оған БЖБ және ТЖБ жұмыстарын тапсыру үшін жеке кесте құрады. Әдетте қайта тапсыру мерзімі оқушы мектепке оралған күннен бастап келесі екі аптаның ішінде немесе тоқсан қорытындысына дейінгі мерзімде жүзеге асады.
Мұнда маңызды бір тетік бар: бір күнде барлық өткізіп алған пәндерді қатарынан тапсырғызуға болмайды. Санитарлық және педагогикалық талаптар бойынша оқушының шамадан тыс жүктеме алуына жол берілмейді. Сондықтан мектеп директорының оқу ісі жөніндегі орынбасары бекіткен арнайы кестеге сәйкес, күніне ең көбі бір ТЖБ немесе екі БЖБ тапсыру қарастырылады.
Тапсырмалар бұрынғы нұсқамен беріле ме?
Академиялық адалдық қағидатын сақтау мақсатында сырқаттанып қалған оқушыға сыныптастары жазған дайын нұсқалар берілмейді. Пән мұғалімі бақылаудың спецификациясына сай келетін, күрделілігі мен балдық көрсеткіші бірдей, бірақ мазмұны өзгертілген жаңа нұсқа әзірлейді.
Бұл балаға қосымша қиындық туғызу үшін емес, білімді әділ әрі шынайы бағалау үшін жасалатын қалыпты оқу үдерісі. Тапсырма форматы мен бағалау критерийлері бүкіл сыныпқа ортақ талаптардан ауытқымайды.
Тәжірибелік кеңес: Кейбір ата-аналар «балам бәрінен қалып қойды» деп алаңдап, ауырып жатқан баланы онлайн бақылау жазуға мәжбүрлеп жатады. Мұны істеудің қажеті жоқ. Сауығу парағы жабылмайынша, мектеп тарапынан ешқандай бақылау жұмысын талап етуге құқық берілмейді.
Егер ауру тоқсан аяқталғанша созылса ше? (Kundelik жүйесіндегі баға)
Кейде бала ауруханаға жатып қалуы немесе ем-домы тоқсанның соңына дейін, яғни демалыс басталғанға дейін созылуы мүмкін. Мұндай жағдайда Kundelik жүйесінде оқушыға «екі» немесе «нөл» шығарылмайды.
Педагогикалық кеңестің шешімімен оқушының тоқсандық бағасын шығару ресми түрде кейінге шегеріледі (Kundelik журналында тоқсандық бағаның орны бос тұрады немесе уақытша белгі соғылады). Бала келесі тоқсанның басында сауығып келгенде, өткен тоқсандағы өткізіп алған жұмыстарын бекітілген кестемен тапсырады. Бағалау аяқталған соң пән мұғалімі тиісті ұпайларды қойып, бұйрық негізінде өткен тоқсанның қорытынды бағасын бекітеді. Бұл жылдық қорытындыға ешқандай кері әсер етпейді.
Ата-аналарға арналған қадамдық іс-қимыл алгоритмі
- Дәрігерді дер кезінде шақырыңыз: Аурудың алғашқы белгілері пайда болған күні-ақ учаскелік дәрігерді үйге шақырыңыз немесе емхананың сүзгі (фильтр) бөліміне қаралыңыз. Дәрігер анықтамасы тек тіркелген күннен бастап жазылады, оны өткен күнмен ашу мүмкін емес.
- Сынып жетекшісіне мәлімет беріңіз: Баланың сабаққа қатыспау себебін және қай күннен бастап еңбекке жарамсыздық парағы/анықтама ашылғанын хабарлаңыз.
- Сауығу кезеңінде емге көңіл бөліңіз: Дене қызуы басылып, бала өзін жақсы сезінген кезде ғана өткен тақырыптарды Kundelik-тегі үй тапсырмасы арқылы өздігінен қайталап отыруына мүмкіндік жасаңыз.
- Анықтаманы мектепке өткізіп, кестені нақтылаңыз: Бала сауығып оқуға кіріскен күні құжатты тапсырып, сынып жетекшісімен немесе оқу ісі меңгерушісімен қайта тапсыру кестесін (қай күні, қай сабақта тапсыратынын) келісіп алыңыз.
- Балаға психологиялық қолдау көрсетіңіз: «Үлгермей қаласың», «бағаң төмендеп кетеді» деп қысым жасамай, бұл қалыпты жағдай екенін, бекітілген тәртіппен бағасын алатынын түсіндіріңіз.
Түйін
Баланың денсаулығы мен жан тыныштығы кез келген бақылау жұмысынан әлдеқайда қымбат. Білім беру стандарты мен бағалау ережелері оқушыны тығырыққа тіреу үшін емес, оның мүддесін қорғау үшін жасалған. Ең басты талап — уақытылы дәрігерге жүгініп, мектеппен ашық әрі жедел байланыс орнату. Ресми анықтама болған жағдайда, барлық бағалау заңды түрде, баланың денсаулығына зиян келтірмейтіндей ретпен жүргізіледі.