Үміт туралы мақал-мәтелдер: адам жанын демейтін халық даналығы
Үміт — адамның ішкі әлемін күйреуден сақтап, ең ауыр сынақтарда алға жетелейтін рухани тірек. Қазақ дүниетанымында ертеңге деген сенім жай ғана қиял емес, қиындықты жеңудің, тіршілікті мәнді етудің басты шарты ретінде бағаланған. Бабаларымыз кез келген тоқырауда рухты биік ұстауға шақырып, үмітсіздікті рухани әлсіздік санаған.
Үміт туралы халық мақалдары
Ел үмітін ер ақтар, ер атағын ел сақтар.
***
Үміт өлмейді.
***
Бел астындағыдан бесіктегі бала үміттенеді.
***
Бітпеген малдан үміт, шықпаған жаннан үміт.
***
Үмітсіз – шайтан.
***
Үмітсіз жаннан без, қайырсыз малдан без.
***
Өнері өлмес, үміт сөнбес.
***
Асауды бас білдіретін жігіт бар, адамды аздырмайтын үміт бар.
Күдер үзбеу мен пессимизмге қарсы рухани қалқан
Халық даналығы адамның санасына сарыуайым мен түңілу ұяламауына айрықша мән берген. Әсіресе соңғы демі қалғанша жақсылықтан күдер үзбеу талабы өміршеңдіктің белгісі саналады. Тіпті шарасыз көрінген халдің өзінде сенім сәулесін жоғалтпау — төзім мен қайраттың көрінісі. Ал барлық жағдайдан тек қара түнек көретін, күдерін үзген жанның айналасына да кесірі тиетіні ескертіліп, ондай пессимизмнен бойды аулақ ұстау өсиет етілген.
Ел сенімі мен болашақ ұрпақ сабақтастығы
Үміт — тек жеке адамның көңіл күйі емес, тұтас қоғам мен ұлттың келешегін айқындайтын құндылық. Халық азаматқа үміт артады, ал сол сенімді ақтау ер жігітке зор жауапкершілік жүктейді. Бұл өзара байланыс ұрпақтар жалғастығына ұласады: адам өзінен кейінгі келер күннен, дүниеге келер ұрпақтан жақсылық күтіп, соған лайықты ізгілік қалдыруға ұмтылады. Бесіктегі баланың өзі ертеңгі күннен үміт ететінін айту арқылы қазақ өмірдің мәңгілік қозғалысын, үзілмейтін сенім желісін көрсеткен.
Өміршең өнер мен адамды аздырмайтын жігер
Адамды рухани тоқырау мен азғындаудан қорғайтын негізгі күш — жүректегі өшпес жігер мен ізгі мұрат. Өмірдің қиын-қыстау белестерін бағындыру үшін қайрат қалай қажет болса, адамның адамдығын сақтап қалу үшін де үміт сондай маңызды. Шынайы рухани байлық, өнер мен мәдени мұра уақыт сынына төтеп беретіні секілді, адам көңіліндегі үміт те өлмейді, қайта жаңарып, ұрпақтан-ұрпаққа дем беріп отырады.
Жиі қойылатын сұрақтар
«Үмітсіз – шайтан» нақылының мағынасы неде?Бұл нақыл адам баласын рухани күйреуден сақтандырады. Түңілу мен шарасыздыққа берілу жақсылықтан толық безген қасиетке теңеліп, адам әрдайым ертеңнен қайыр күтуге, жігерін жасытпауға шақырылады.
«Бел астындағыдан бесіктегі бала үміттенеді» деген нені білдіреді?Мұндағы «бел астындағы» сөзі болашақты, әлі дүниеге келмеген келешек буынды білдіреді. Тіпті кішкентай нәрестенің өзі ертеңгі күннен, артынан еретін іні-қарындастарынан жақсылық күтеді деген ұғым арқылы ұрпақтар сабақтастығы мен өмірдің тоқтаусыз жалғастығы меңзеледі.
Ел үміті мен азаматтық парыз қалай байланысады?«Ел үмітін ер ақтар, ер атағын ел сақтар» мақалы халық пен тұлғаның арасындағы ажырамас байланысты айқындайды. Қоғам өз ұланына сенім білдіреді, ал сол үмітті еңбегімен ақтаған азамат халық жадында мәңгі құрметке ие болады.
Үміт пен өнердің арасында қандай ұқсастық бар?«Өнері өлмес, үміт сөнбес» сөзі мәңгілік рухани құндылықтарды сипаттайды. Адам жасаған шынайы өнер ғасырлар бойы өлмейтіні сияқты, кеудедегі үміт оты да ешқашан сөнбейді, өмірге мән беріп тұрады.
Түйін
Үміт туралы халық мақалдары — қиын сәтте демеу болатын, рухты сындырмай, болашаққа сеніммен қадам басуға жетелейтін өмірлік темірқазық. Жүрегінде сенімі сөнбеген адамның алар асуы да, еліне тигізер шапағаты да мол болары сөзсіз.