Жанжал туралы мақал-мәтелдер және татулық тағылымы
Адамдар арасындағы түсініспеушілік пен араздық — кез келген қауымдастықтың ішкі берекесін шайқайтын қауіпті құбылыс. Дау-дамай өршіген жерде көңіл тыныштығы бұзылып, ағайынның арасы суиды, ал ортақ істің өнімділігі күрт төмендейді. Қазақ сөз өнерінде жанжалдың психологиялық салмағы мен қоғамға тигізер кесірі дәл әрі өткір бейнеленген.
Жанжал туралы мақалдар жинағы
Жанжал — жанға жау.
***
Жанжал шықса, жан тыныштық таппас.
***
Жанжалсыз ел — берекелі ел.
***
Жанжал қуған — жалғыз қалар.
***
Қанды қанменен жумас.
***
Соғысып ұрысар, ортада тон жыртылар.
***
Жер жыртарда ұқыпты болса, қырман уақытында жанжал болмас.
***
Сөз сөзден туады, сөйлемесе қайдан туады? Отбасының жанжалы қана ішпеген шайдан туады.
Түсіндірме: нақылдардың тәрбиелік өзегі
Жанжалдың жеке адамға және ортаға тигізер зардабы
Араздық ең алдымен адамның ішкі тыныштығын тонайды. Ұрыс-керіске бейім адам жан күйзелісіне ұшырап қана қоймай, төңірегіндегі жақындарынан біртіндеп көз жазып қалады. Үнемі мін іздеп, айтыс тудыратын адамнан жұрт алыстап, оның соңы қоғамнан шеттелуге және жеке дара жалғыздыққа әкеп соғады. Сонымен қатар екі жақтың қасарысқан дауы ортақ құндылықтар мен мүлікті шығынға ұшыратады: өзара тартысқандар түбінде өзіне де, ортаға да залал келтіреді.
Тұрмыстық ұсақ-түйекті бағамдау және алдын алу мәдениеті
Көптеген үлкен даулардың түп-төркіні елеусіз көрінетін тұрмыстық ұсақ-түйектен немесе істің басындағы салғырттықтан басталады. Орынсыз айтылған әрбір сөз келесі сөзді қоздырып, болмашы себептер отбасындағы сыйластықты шайқалтуы мүмкін. Сондықтан жақындар арасында сабыр сақтап, майда мәселеге бола өкпе артпау — отбасы беріктігінің кепілі. Дәл сол сияқты, кез келген ортақ шаруаны, еңбекті басынан бастап мұқият әрі ұқыпты келісіп ұйымдастыру — түпкі нәтиже кезінде туындайтын талас-тартыстың алдын алудың басты жолы.
Кешірімділік пен бітімгерлік қағидасы
Қақтығысты күшпен немесе кекпен қайтару ешқашан мәселені шешпейді, керісінше қасіретті тереңдете түседі. Ызаға ызамен жауап беру — араздықты ушықтыратын тұйық шеңбер. Тек ізгі ниет, кеңпейілділік пен кешірім ғана қаталдықты тоқтатып, екі тарапқа бейбітшілік пен татулық сыйлай алады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Сұрақ: «Қанды қанменен жумас» нақылы бітімгерлік туралы не айтады?
Жауап: Бұл сөз зұлымдық пен кек қайтару арқылы жанжалды тоқтату мүмкін еместігін ұқтырады. Қанды тек таза сумен жуатыны сияқты, өшпенділікті де тек кешірім мен парасатты бітім арқылы ғана тоқтатуға болады.
Сұрақ: «Жанжал қуған — жалғыз қалар» мақалының әлеуметтік салдары қандай?
Жауап: Үнемі жанжал іздеп, айналасына тыным бермейтін шатақ мінезді адамнан достары мен туыстары біртіндеп бас тартады. Мұндай кісі айналасына мезі болып, соңында жалғыз қалады.
Сұрақ: Отбасы жанжалы көбіне неден туындайды?
Жауап: Мақалда меңзелгендей, шаңырақтағы келіспеушілік көбіне болмашы тұрмыстық нәрседен, дұрыс реттелмеген сөз бен майда-шүйде реніштен өршиді. Мұны сабыр мен өзара түсіністік арқылы ғана тежеуге болады.
Түйін
Татулық пен бірлік — кез келген ортаның дамуы мен берекесінің басты шарты. Сабыр мен парасатты ту етіп, болмашы өкпеге бой алдырмау әрбір саналы адамды рухани тұрақтылыққа жетелейді.