Қазақ дүниетанымында ерлік ұғымы тек майдандағы қарулы шайқаспен ғана шектелмейді. Бұл – ең алдымен биік азаматтық парыз, ар-намысқа адалдық және рухтың мықтылығы. Халық батырлықты жеке дара мақтаныш деп емес, елдің амандығы мен тұтастығын сақтайтын кепіл ретінде бағалаған. Атадан балаға жеткен нақылдарда ерлік ішкі жан дүниенің тазалығымен, нақты іспен және ауызбіршілікпен тікелей байланыстырылады.
Ерлікке қатысты халық мақалдары
Ерлік пен бірлік жеңіске жеткізеді.
***
Ерлік түбі — бірлік.
***
Ерлік білекте емес, жүректе.
***
Ерлік елге мұра, ұрпаққа ұран.
***
Ерлік — елдің қасиеті.
***
Ерлік еткен ерге ел сүйсінер.
***
Ерлік ісімен көрінер.
***
Ерлік – елдің намысы.
***
Ерлік көрсетер ер табылар.
Түсіндірме: мақалдардың мағыналық қатпарлары
Ерлік пен бірліктің үндестігі
Жалғыз адам қаншалықты қайратты болса да, оның ерлігі елдің ынтымағымен ұштаспаса, түпкілікті нәтижеге қол жеткізу қиын. «Ерлік түбі — бірлік» және «Ерлік пен бірлік жеңіске жеткізеді» деген нақылдар жеке қаһармандықтың қоғамдық күшпен біріккенде ғана зор жеңіске айналатынын аңғартады. Ұжымның демеуі мен қолдауын сезінгенде ғана батырдың сенімі бекіп, елдік мүдде қорғалады.
Ерліктің жүректен басталуы
«Ерлік білекте емес, жүректе» деген қағида нағыз батылдықтың тамыры тән күшінде емес, рухани батылдықта жатқанын танытады. Тәуекелге бел буу, қиын сәтте әділдікті қорғап қалу және ел алдындағы жауапкершіліктен тайсалмау тек жүрегінде оты, намысы бар азаматтың қолынан келеді. Бұл ретте ерліктің сыртқы бітіммен емес, «Ерлік ісімен көрінер» қағидасындай нақты әрекетпен бағаланатыны айқын көрінеді.
Ұрпақ сабақтастығы мен елге тигізер үлгісі
«Ерлік елге мұра, ұрпаққа ұран» деген тұжырым ержүрек азаматтардың ісі уақытпен шектелмейтінін білдіреді. Өз мүддесінен ел мүддесін жоғары қойған тұлғалардың қадамы кейінгі толқынға өнеге болып, отаншылдық сезімді оятады. «Ерлік еткен ерге ел сүйсінер» дегендей, ел құрметі мен халықтың ықыласы — жанқиярлықпен атқарылған игі істің ең биік бағасы.
Жиі қойылатын сұрақтар
Неліктен батырлық өлшемі білекпен емес, жүрекпен байланыстырылған?Өйткені қаншалықты зор дене күші болғанымен, шешуші сәтте адамға батылдық, ар-ұят және жауапкершілік сезімі қажет. Қорықпай шешім қабылдау мен халық үшін тәуекел ету тікелей рух пен жүректің мықтылығына тәуелді.
Бейбіт заманда ерлік мақалдар тұрғысынан қалай көрініс табады?«Ерлік ісімен көрінер» деген сөз кез келген заманға сай келеді. Қиын кезде өзгеге жәрдемдесу, қоғамдағы әділетсіздікке көз жұмбау, еліне адал еңбек ету — бейбіт күндегі шынайы азаматтық ерліктің белгісі.
Ерлік пен ұлт намысының арасында қандай байланыс бар?«Ерлік – елдің намысы» деген қағида бойынша, әрбір азаматтың абыройлы ісі тұтас халықтың абыройымен ұштасады. Қиын кезде тайсалмай алға шыққан ерлер елдің рухын көтеріп, мемлекеттің беделін арттырады.
Түйін
Ерлік — сыртқы айбармен емес, ішкі парасатпен және елге деген шынайы сүйіспеншілікпен өлшенетін асыл қасиет. Ата-баба нақылдары әр заманда ерлік көрсететін тұлғалардың табылатынын және олардың ісі ұрпақтан-ұрпаққа жалғасатын баға жетпес рухани қазына болып қала беретінін меңзейді.