Адамның өзгелерге ұқсамайтын дара қасиеті — оның табиғи болмысынан да, таңдаған өмірлік жолынан да көрінеді. Қазақ дүниетанымында көпшіліктен оқшау, қабілет-қарымы бөлек жандардың орны әрдайым айрықша бағаланған. Төменде даралық, өзгеше мінез бен бүгінгі заман құбылыстарын бейнелейтін сөздер топтастырылды.
Ерекше туралы мақалдар мен нақылдар
Ерекше туған ердің ісі де ерекше.
***
Бөлек туған бөріге де азық бар.
***
Баланың көңілі анада, Ананың көңілі Watssap-та.
***
Анансының көңілі қызында, Қызының көңілі жігітте.
***
ҰБТ-деген үлкен сынақ, Одан өтер білімді азамат.
***
Грантқа түспесең-қалтаңды қалындат.
***
Ананың сүті -бал, Барнидың балы-бал.
***
Отан-Нұрдан басталады.
***
Әдемі боламын десң-салонға бар.
Түсіндірме: Дәстүрлі мән мен бүгінгі күн шындығы
Тұлғалық даралық пен өмірлік несібе
«Ерекше туған ердің ісі де ерекше» деген сөз адамның болмысы мен оның атқаратын ісінің арасындағы терең байланысты айқындайды. Жаратылысы бөлек, қарым-қабілеті зор тұлғалар күнделікті ұсақ-түйекпен шектелмей, өз ортасына немесе тұтас қоғамға ықпал ететін үлкен қадамдарға барады. Ал «Бөлек туған бөріге де азық бар» деген нақыл өзгеден дараланып, жалғыз қалғандай күй кешетін адамдарға үлкен демеу болады. Өз жолын таңдаған, қалыптасқан шеңберге сыймайтын жанның да өмірде өз несібесі, өз орны болатынын меңзейді.
Заманауи тұрмыс пен әзіл-қалжың нақылдары
Тізімдегі келесі сөздер классикалық халық мақалдарынан гөрі бүгінгі күннің әлеуметтік көрінісін бейнелейтін интернет-фольклор үлгілері болып табылады. Мәселен, гаджеттер мен мессенджерлерге тәуелділікті әзілмен шендестіру, білім сынағы мен оқу ақысының мәселесі немесе сұлулық индустриясының әсері қазіргі қоғамның күнделікті тұрмысын көрсетеді. Бұл тіркестер халық даналығының көне мұрасы ретінде емес, бүгінгі заманның айнасы ретінде қабылдануы тиіс.
Жиі қойылатын сұрақтар
1. «Ерекше туған ердің ісі де ерекше» нақылының негізгі мағынасы неде?Бұл сөз адамның ішкі әлеуеті мен оның жасайтын әрекеті бір-біріне сай болатынын білдіреді. Өзгеше қабілетпен туған дара тұлғалар қарапайым шеңберден шығып, қоғамда маңызы зор істер атқарады.
2. Бөрі туралы нақыл даралықты қалай түсіндіреді?«Бөлек туған бөріге де азық бар» деген сөз көпшіліктен өзгеше ойлайтын немесе жеке жолмен жүретін адамдардың да өмірде өз мүмкіндігі мен нәпақасы бар екенін, олардың даралығы өмір сүруіне кедергі болмайтынын меңзейді.
3. Тізімдегі заманауи тіркестерді халық мақалы деп айтуға бола ма?Жоқ, олар классикалық мақал-мәтелдер қатарына жатпайды. Бұл тіркестер қазіргі күнделікті тұрмысты, ҰБТ, мессенджерлер сынды жаңа құбылыстарды бейнелейтін тұрмыстық қалжың және интернет-фольклор саналады.