Балға туралы мақал-мәтелдер: Қайсарлық пен әділдік өлшемі
Дәстүрлі дүниетанымда балға жай ғана ұсталық құрал емес, қайсарлық пен жігердің, қатты мен жұмсақты теңгеретін ықпалды күштің бейнесі ретінде қабылданған. Төске тиген әр соққы темірге пішін беріп қана қоймай, қоғамдағы тәртіп пен адами қарым-қатынастың да шегін меңзейді.
Балға туралы мақалдар
Сом темірге балға бар, сұмсынғанға алла бар.
***
Балға басқан жерден от шығар.
Еңбектің қызуы мен нәтижесі
«Балға басқан жерден от шығар» деген нақыл қажырлы әрекеттің, табандылықтың айқын жемісін көрсетеді. Ұста дүкенінде қызған темірге балға тигенде жан-жаққа от шашырайтыны секілді, адам да бар ынта-шынтасымен кіріскен ісінен сөзсіз серпіліс туғызады. Бұл тіркес кез келген бастаманың бос сөзбен емес, нақты әрі күшті соққыдай тиянақты әрекетпен шешілетінін ұқтырады. Тек шынайы еңбек қана айналасына қозғау салып, нәтижелі өзгеріс әкеледі.
Өркөкіректікті тыятын күш пен әділет
«Сом темірге балға бар, сұмсынғанға алла бар» мақалы терең этикалық және философиялық салмаққа ие. Дүниеде ешбір күш шексіз емес. Ең қатты, иілмейтін сом темірдің өзі лайықты балғаның соққысынан жасып, пішінге түседі. Дәл сол сияқты, өзін өзгеден жоғары қойып, астамшылық пен қулыққа басатындар да түбінде әділдік таразысына жетеді. Мақал адамды қарапайым болуға, өз шегін білуге және өмірдегі тепе-теңдік заңын ұмытпауға үндейді.
Жиі қойылатын сұрақтар
Балға бейнесі мақалдарда неліктен жазалаумен қатар жүреді?Балға соққысы қатты нәрсені сындыратын не илейтін күш болғандықтан, ол рухани тұрғыда шектен шыққанды жөнге салатын, тәртіпке бағындыратын қайтарымды күш ретінде сипатталады.
«Балға басқан жерден от шығар» сөзін күнделікті кәсіпте қалай түсінуге болады?Бұл – белсенділік пен табандылықтың белгісі. Іске бар күш-жігерімен, білек сыбана кіріскен маманның жұмысы әрдайым көзге түсіп, нақты серпін мен табыс беретінін меңзейді.
«Сом темірге балға бар…» мақалының қазіргі қоғам үшін негізгі сабағы қандай?Кез келген озбырлық пен тәкаппарлықтың шегі болатынын, әрбір жауапсыз әрекеттің алдынан тосқауыл қоятын әділдік заңы табылатынын ескертеді.
Қай дәуірде де балғаның соққысы еңбектің қуатын, ал оның астарынан туған мақалдар өмірдегі әділдік пен шектеулердің бұлжымас заңын паш етіп келеді.