Қазақстанда мемлекеттік музейлерге тегін немесе жеңілдікпен бару — жылына бір рет өтетін мерекелік науқан емес, ел азаматтары үшін заңмен бекітілген тұрақты әлеуметтік кепілдік. Көпшілік тарихи-мәдени орындарға кіруді қымбат демалыс түрі деп қателесіп жатады. Шын мәнінде, ұлттық жәдігерлер мен өнер туындылары шоғырланған мемлекеттік мекемелердің есігі халықтың көптеген тобы үшін жыл он екі ай айқара ашық.
Жыл бойы тегін кіру құқығы бар азаматтар
Қазақстан Республикасының мәдениет саласындағы нормативтік актілеріне сәйкес, мына санаттағы азаматтар республикалық және өңірлік мемлекеттік музейлерге тұрақты негізде ақы төлемей кіреді:
- Ұлы Отан соғысы мен тыл ардагерлері және басқа мемлекеттер аумағындағы ұрыс қимылдарына қатысқан ардагерлер;
- I және II топтағы мүгедектігі бар жандар, сондай-ақ 18 жасқа дейінгі мүгедектігі бар балалар мен оларды алып жүруші бір адам;
- Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған және жетім балалар;
- Көпбалалы аналар («Алтын алқа», «Күміс алқа» иегерлері және төрт не одан да көп кәмелетке толмаған баласы бар отбасылар);
- Мектеп жасына дейінгі бүлдіршіндер (әдетте 7 жасқа дейін);
- Мерзімді әскери қызмет атқарып жүрген сарбаздар.
Тәжірибелік кеңес: Егер мүмкіндігі шектеулі жақын адамыңызбен немесе қарт қариямен музейге баратын болсаңыз, ғимаратқа кірмес бұрын куратордан немесе кассадан пандус, арнайы лифт немесе мүгедектер арбасы бар-жоғын сұраңыз. Мемлекеттік бас музейлердің басым бөлігі инклюзивті инфрақұрылыммен жабдықталған.
Студенттер, оқушылар және зейнеткерлер: 50% жеңілдік жүйесі
Толықтай тегін кіру құқығы берілмеген күннің өзінде, мемлекет үш негізгі санатқа бағаны едәуір арзандатуды міндеттейді. Зейнеткерлер, колледж бен жоғары оқу орындарының күндізгі бөлімінде оқитын студенттер және оқушылар үшін кіру билетіне 50%-ға дейін жеңілдік қарастырылған. Көптеген өңірлік музейлерде мектеп оқушыларына арналған билет бағасы символдық 100–200 теңгеден аспайды.
Өмірлік мысал: Университетте оқитын топ болып Ұлттық музейге бара қалсаңыз, әрбір студент студенттік билетін өзімен бірге алып келуі тиіс. Топты бастап келген ұйымдастырушының бір ғана құжаты бүкіл топқа жеңілдік алуға жарамайды.
Қандай құжаттар қажет: eGov Mobile жарай ма?
Ең жиі туындайтын сауал — құжаттың түпнұсқасын тасымалдау қажет пе? Бүгінде Қазақстанның цифрландыру туралы заңнамасына сай, eGov Mobile қосымшасындағы цифрлық құжаттар заңды тұрғыдан қағаз нұсқамен бірдей күшке ие.
Жеңілдік алу үшін кассаға мыналардың бірін ұсыну жеткілікті:
- Зейнеткер куәлігі немесе eGov Mobile арқылы расталған мәртебе;
- Мүгедектік туралы анықтама немесе цифрлық құжат;
- Көпбалалы отбасы немесе «Алтын/Күміс алқа» иегерінің куәлігі;
- Ағымдағы оқу жылына мерзімі ұзартылған студенттік билет;
- Мерзімді қызметтегі әскери қызметкерлер үшін — әскери билет немесе бөлім анықтамасы.
Ескерту: Смартфондағы интернет немесе батарея өшіп қалуы мүмкін екенін ескеріп, цифрлық құжаттың экранын (скриншот емес, жүктелген PDF немесе оффлайн қолжетімді куәлікті) дайындап қойған дұрыс.
Жалпыға бірдей ашық есік күндері
Жеңілдік санатына жатпайтын ересек азаматтар үшін де мемлекеттік экспозицияларды тегін тамашалауға мүмкіндік беретін белгіленген күндер бар:
- 18 мамыр — Халықаралық музейлер күні: осы күні еліміздегі барлық мемлекеттік музейлер барша келушілерге есігін ақысыз ашады;
- «Музей түні» акциясы: мамыр айының ортасында кешкі сағаттардан түн ортасына дейін созылатын арнайы мәдени бағдарлама, концерттер және экскурсиялар тегін ұсынылады;
- Мектеп демалыстары кезіндегі күндер: күзгі, қысқы және көктемгі демалыстарда білім басқармалары мен мәдениет мекемелері мектеп оқушылары үшін тегін онкүндіктер немесе арнайы танымдық апталықтар жариялайды.
Жиі кездесетін қате түсініктер мен шектеулер
«Тегін билет» музей ішіндегі барлық қызметтердің тегін екенін білдірмейді. Түсініспеушілік болмас үшін мына айырмашылықтарды білген абзал:
- Экскурсовод (гид) қызметі: музей залына кіру тегін болғанымен, жеке немесе топтық гид шақыру жеке прейскурант бойынша төленеді. Шығынды азайту үшін көптеген музейлердегі QR-код аудиогидтерін пайдалануға болады.
- Кәсіби фото және видео түсірілім: смартфон камерасына жеке естелік үшін түсіруге көбіне рұқсат етіледі, бірақ арнайы штатив, кәсіби фотоаппарат немесе жарық беру құрылғысымен түсіруге бөлек ақы алынады.
- Коммерциялық және шетелдік көрмелер: музей ғимаратында уақытша өтіп жатқан жеке коллекциялар немесе шетелдік гастрольдік экспозициялар мемлекеттік кепілдік аясына кірмеуі мүмкін. Олардың баға саясатын ұйымдастырушы тарап дербес бекітеді.
Түйін: мәдени демалысты үнемді жоспарлау
Тарих пен өнерге қол жеткізу — отбасы бюджетіне салмақ салатын шығын емес. Мұражайға бармас бұрын мекеменің ресми сайтынан жеңілдік ережелерін қарап шығып, eGov Mobile қосымшасындағы құжаттарыңызды түгендеп алыңыз. Мәдени сауаттылық — өз құқығыңызды білуден және оны орынды пайдалана алудан басталады.